Mars

Mars is op Mercurius na de kleinste planeet van ons zonnestelsel. De diameter van Mars is ongeveer de helft van die van de Aarde. Maar de massa van Mars is slechts ongeveer 11% van die van de Aarde.

door Gerben de Jong



Mars staat anderhalf keer zo ver van de zon als de Aarde en draait in 687 dagen rond de zon. Een Mars-jaar duurt dus 1,88 aardse jaren. Een Mars-dag duurt 24 uur en 38 minuten. Dus een Mars-dag lijkt veel op een aardse dag. Maar verder lijkt Mars niet erg op de Aarde. Het is de eerstvolgende planeet vanaf de zon geteld.



Mars bevindt zich nog net in de bewoonbare zone, maar de gemiddelde temperatuur op het oppervlak is -63°C. Dat komt vooral omdat de atmosfeer erg ijl is. De druk is 170 keer zo laag als op de Aarde. En die atmosfeer bestaat vooral uit kooldioxide en waterdamp. Dus wij mensen kunnen niet zonder ruimtepak leven op Mars.
In 1877 ontdekt de Italiaanse astronoom Giovanni Schiaparelli “canali” op Mars. Daarmee gaf hij aan dat er geulen over het oppervlak lopen. Maar in het engels werd dit vertaald met “channels” en deze term suggereert dat de geulen kunstmatig aangelegde kanalen zijn. Het wonderlijke is dat de ene astronoom inderdaad ook kanalen zag door de telescoop op Mars terwijl anderen die kanalen niet konden zien. Het verhaal ontstond dat Marsiaanse ingenieurs wanhopig probeerden hun steden te voorzien van water vanaf de polen omdat Mars verder helemaal was uitgedroogd.


Uitgedroogd is Mars inderdaad wel, maar van die geulen bleek later niets terug te vinden. Net als de Aarde heeft Mars in het begin van zijn bestaan een botsing meegemaakt met een kleine planeet. De Aarde kwam er goed vanaf en waarschijnlijk is onze maan ontstaan uit de brokstukken van de kleinere botsende planeet. Maar op Mars had de botsing ergere gevolgen. Omdat Mars kleiner is dan de Aarde werd het hele oppervlak van Mars waarschijnlijk roodgloeiend. Daardoor viel het temperatuurverschil tussen het binnenste en het oppervlak van Mars weg. Hierdoor kwam de rondstroming in het binnenste zoals wij die op de Aarde hebben tot stilstand. Die rondstroming (“convectie”) is nodig om een magnetisch veld op te wekken. Dus het magnetische veld viel voor het grootste deel weg. Op de Aarde beschermt het magnetische veld onze atmosfeer tegen de zonnewind. Maar op Mars is na het wegvallen van het magnetische veld de atmosfeer door de zonnewind bijna helemaal de ruimte in geblazen.

 

Er zijn aanwijzingen dat Mars vroeger wel een atmosfeer had en op het oppervlak stromend water en zeeën. Er zijn nog rivierbeddingen te zien. Maar na het verlies van de atmosfeer is het oppervlak dor en droog geworden.
Als wij op Mars willen leven zullen we koepels moeten aanleggen met de steden erin. We zullen ons niet alleen tegen de lage luchtdruk maar ook tegen de straling en de zonnewind moeten beschermen. Maar daar zullen we voorlopig nog wel niet aan toe komen.

 

Gerben de jong is voorzitter van Sterrenvereniging Astra Alteria en heeft als docent natuurkunde op het Marnix College te Ede gewerkt. Op het Marnix College en ook op de school waar hij voor het Marnix werkte heeft hij jaarlijks een clubje brugklasleerlingen begeleid die geïnteresseerd waren in sterrenkunde: de Milky Way Club. Gerben wil ons graag laten zien hoe mooi en vooral wijds de sterrenhemel is.

 

Afdrukken E-mailadres