Compacte dubbelsterren en gravitatiegolven in ons heelal
Marc van der Sluys

Radboud Universiteit Nijmegen / FOM / NIKHEF

Compacte dubbelsterren spelen een belangrijke rol in het begrijpen van ons heelal.  Door de korte afstand tussen de componenten van de dubbelster kan er sterke interactie tussen de twee sterren plaatsvinden. Hierdoor zal de evolutie van elk van deze componenten drastisch anders verlopen dan in het geval van enkele sterren. Vormen van interactie zijn bijvoorbeeld getijdenwerking, materie - overdracht (soms onder uitzenden van Röntgenstraling) het opwekken van gravitatiegolven.

In deze lezing zal Marc van der Sluys zich toeleggen op de dubbelsterren die bijzonder veel interactie vertonen en eindigen als compacte dubbelsterren; dubbelsterren waarvan ten minste een van de componenten een witte dwerg, neutronenster of zwart gat is. Een belangrijke fase in hun evolutie is de zogenaamde common-envelope fase, die we nog steeds niet helemaal begrijpen. Daarnaast zal de rol van compacte dubbelsterren als bronnen van zogenaamde gravitatiestraling of gravitatiegolven aan de orde komen. Het bestaan van deze “Ripples in space-time” werd voor het eerst voorspeld door Einstein's Algemene Relativiteitstheorie. Verder zal Marc uitleggen hoe we op dit moment op het punt staan deze golven voor het eerst waar te nemen.